Wat is het verschil tussen een warmtenet en blokverwarming?

In het kort

Een warmtenet en blokverwarming lijken op elkaar omdat je warmte afneemt zonder eigen cv-ketel. Toch zijn het verschillende systemen. Het belangrijkste verschil zit in de opzet van de installatie en in de manier waarop warmte wordt geleverd aan een gebouw of wijk. Bij een warmtenet komt warmte via een netwerk van leidingen van een externe warmtebron naar meerdere woningen. Bij blokverwarming wordt één installatie gebruikt om een gebouw of complex gezamenlijk te verwarmen.

Voor bewoners is vooral relevant dat je bij beide systemen vaak geen vrije keuze hebt voor een andere warmteleverancier binnen hetzelfde systeem. Welke partij levert, hangt af van de situatie in jouw gebied of gebouw. Wil je eerst weten wat een warmtenet precies is, lees dan ook wat is een warmtenet.

Hoe werkt een warmtenet?

Een warmtenet transporteert warm water of stoom van een centrale warmtebron naar woningen en andere gebouwen. Die warmtebron kan per gebied anders zijn. Voorbeelden zijn restwarmte van industrie, warmte uit aardgas, geothermie of aquathermie. De duurzaamheid van een warmtenet hangt dus vooral af van de bron, niet van het netwerk zelf.

In Nederland zijn onder meer Eneco, Ennatuurlijk, HVC en Vattenfall Warmte bekende exploitanten van warmtenetten. Als jouw woning op een warmtenet is aangesloten, gebruik je meestal een afleverset of warmtewisselaar in huis. Daarmee wordt de warmte overgedragen aan jouw verwarmingssysteem en eventueel aan tapwater.

Bij een warmtenet heb je meestal geen leverancierskeuze zoals bij elektriciteit of gas. Je neemt warmte af van de partij die het netwerk in dat concessiegebied beheert. Wil je controleren of jouw adres op een warmtenet ligt, kijk dan op warmtenet op adres.

Hoe werkt blokverwarming?

Blokverwarming is een gezamenlijke verwarmingsinstallatie voor één gebouw of een klein complex, zoals een flat, studentencomplex of zorggebouw. In plaats van een individuele ketel per woning is er één centrale ketel of warmte-installatie. Die levert warmte aan alle aangesloten woningen via het interne leidingnet van het gebouw.

Het systeem zit dus meestal binnen één pand of wooncomplex en niet in een stadsbreed netwerk. De bewoners delen de installatie en vaak ook de kosten voor verbruik en onderhoud, afhankelijk van de afspraken met verhuurder, VvE of beheerder.

Bij blokverwarming is de warmtebron meestal direct zichtbaar of beheersbaar binnen het gebouw. Bij een warmtenet ligt de bron buiten het gebouw en is het net onderdeel van een groter distributiesysteem.

De belangrijkste verschillen op een rij

• Schaal, een warmtenet bedient vaak een wijk of meerdere gebouwen, blokverwarming meestal één gebouw of complex.
• Warmtebron, bij een warmtenet kan de bron extern en wisselend zijn, bij blokverwarming staat de installatie binnen het gebouw of in de directe omgeving.
• Leverancier, bij een warmtenet is er doorgaans één aangewezen warmtebedrijf in het gebied, bij blokverwarming gaat het vaak om de verhuurder, VvE of beheerder die de installatie laat beheren.
• Keuzevrijheid, beide systemen bieden meestal weinig tot geen keuze voor een andere leverancier binnen hetzelfde systeem.
• Infrastructuur, een warmtenet bestaat uit een regionaal leidingnet, blokverwarming uit een intern gebouwgebonden systeem.

Voor bewoners kan dit verschil merkbaar zijn in de manier waarop tarieven, storingen en onderhoud worden geregeld. De praktische gevolgen hangen echter sterk af van de lokale situatie en de afspraken die gelden voor jouw woning of complex.

Wat betekent dit voor jouw energierekening?

De kosten bij warmtenetten en blokverwarming zijn niet op dezelfde manier opgebouwd als bij een eigen cv-ketel. Je betaalt meestal voor levering, vastrecht, meterhuur of afleverkosten en soms voor onderhoud van de installatie. Bij blokverwarming kunnen deze kosten onderdeel zijn van de servicekosten of via de verhuurder worden doorbelast.

Voor warmtenetten geldt in Nederland de Warmtewet. Die wet is bedoeld om consumenten te beschermen met het NMDA-principe, wat staat voor niet meer dan anders. Dat betekent dat het tarief niet hoger mag zijn dan wat een vergelijkbaar huishouden gemiddeld aan gas kwijt zou zijn. De Autoriteit Consument en Markt, de ACM, houdt hier toezicht op. Meer uitleg vind je op Warmtewet uitgelegd.

Bij blokverwarming kunnen prijsopbouw en afrekening anders zijn geregeld. Dat maakt vergelijken soms lastig. Kijk daarom altijd goed naar de verdeling tussen verbruikskosten en vaste kosten, en naar de partij die de installatie beheert.

Wat betekent het voor keuzevrijheid en aansluiting?

Als je woning op een warmtenet is aangesloten, zit je vaak vast aan dat systeem zolang je woning daarop is aangewezen. In veel gevallen kun je niet zelf overstappen naar een andere warmteleverancier. Dat maakt het belangrijk om vooraf te weten of een woning op een warmtenet ligt, zeker als je een huis koopt of gaat huren.

Bij blokverwarming heb je eveneens meestal geen individuele leverancierskeuze voor warmte. De installatie is collectief geregeld en de bewoner kan daar niet los van afnemen. De mate waarin je invloed hebt, hangt af van je positie als huurder, eigenaar of lid van een VvE.

Koop of huur je een woning en wil je weten of er een collectieve warmtevoorziening geldt, let dan op de informatie in de verkoopbrochure, het huurcontract en de VvE-stukken. Bij twijfel kun je ook je gemeente of provincie raadplegen, zeker als er plannen zijn voor uitbreiding van een warmtenet.

Wanneer is een systeem duurzaam?

Een warmtenet is niet automatisch duurzaam. De milieubelasting hangt af van de bron. Een netwerk met restwarmte of geothermie kan een andere impact hebben dan een netwerk dat nog grotendeels op aardgas draait. Hetzelfde geldt in bredere zin voor blokverwarming, waar de efficiëntie van de installatie en de gebruikte brandstof bepalend zijn.

Daarom is het verstandig om niet alleen naar de term warmtenet of blokverwarming te kijken, maar ook naar de energiebron, het rendement en de ontwikkeling van het systeem. Als een gebied overstapt op een schonere bron, kan de verduurzaming van de warmtevoorziening verbeteren. Het netwerk zelf zegt daar niet genoeg over.

Wat kun je als bewoner doen?

Als je wilt weten waar je aan toe bent, zijn er een paar praktische stappen.

• Controleer of je woning aangesloten is op een warmtenet of blokverwarming.
• Vraag na wie de leverancier, beheerder of verhuurder is.
• Bekijk hoe de kosten zijn opgebouwd en welke vaste kosten je betaalt.
• Lees bij een warmtenetaansluiting de informatie over tarieven en rechten onder de Warmtewet.
• Vergelijk bij een woning met collectieve warmtevoorziening de kenmerken met andere woningen, zeker als je wilt kopen.

Heb je nog geen idee of jouw adres aangesloten is, dan kan een overzicht op de kaart helpen om de situatie in jouw buurt te bekijken.

Veelgestelde vragen

Is een warmtenet hetzelfde als blokverwarming?

Nee. Een warmtenet is een wijk- of stadsbreed netwerk dat warmte van een externe bron naar meerdere gebouwen brengt. Blokverwarming is een gezamenlijke installatie binnen één gebouw of complex. Ze lijken op elkaar omdat je geen eigen cv-ketel hebt, maar de schaal en opbouw zijn anders.

Heb ik bij een warmtenet een vrije keuze voor een leverancier?

Meestal niet. Bij een warmtenet heb je in het betreffende gebied doorgaans te maken met één aangewezen warmtebedrijf. Dat verschilt van elektriciteit en gas, waar je vaak wel kunt kiezen tussen leveranciers.

Is een warmtenet altijd duurzamer dan blokverwarming?

Nee. De duurzaamheid hangt af van de warmtebron en de efficiëntie van het systeem. Een warmtenet kan duurzaam zijn als de bron dat is, maar dat geldt niet automatisch. Ook blokverwarming kan gunstiger of minder gunstig uitpakken, afhankelijk van de installatie en de gebruikte brandstof.