Waarom groeit het aantal woningen op een warmtenet nog steeds?

Waarom het aantal aansluitingen blijft groeien

Het aantal woningen op een warmtenet groeit nog steeds, omdat veel gemeenten, corporaties en warmtebedrijven zoeken naar manieren om huizen zonder individuele cv-ketel te verwarmen. Een warmtenet kan een alternatief zijn voor aardgas in dichtbebouwde wijken, appartementencomplexen en nieuwbouwgebieden. Daar is collectieve warmte vaak technisch eenvoudiger dan bij losse oplossingen per woning.

Die groei betekent niet dat elk warmtenet hetzelfde is of dat het overal de beste keuze is. De ontwikkeling hangt af van lokale omstandigheden, zoals de woningdichtheid, de beschikbaarheid van een warmtebron en de keuzes van gemeente en netbeheerder. Als je wilt begrijpen hoe zo'n systeem werkt, lees dan ook wat een warmtenet is.

Waarom warmtenetten vooral in bepaalde wijken passen

Warmtenetten komen vooral voor in gebieden waar veel woningen dicht op elkaar staan. Daar is het vaak efficiënter om warmte via leidingen te vervoeren dan om in elke woning een eigen warmteoplossing te plaatsen. Denk aan hoogbouw, woonblokken en oudere stadswijken met beperkte ruimte voor individuele installaties.

Ook bij nieuwbouw speelt mee dat gemeenten en projectontwikkelaars steeds vaker kijken naar collectieve warmte. Dat heeft te maken met ruimtelijke planning, eisen rond verduurzaming en de wens om op wijkniveau een oplossing te organiseren. In zo'n situatie is een warmtenet soms een logische keuze, maar niet automatisch de enige. Andere opties zijn bijvoorbeeld all electric verwarmen of een collectieve oplossing zoals blokverwarming, afhankelijk van het gebouw en de omgeving.

De rol van gemeenten en woningcorporaties

Gemeenten spelen een belangrijke rol bij de groei van warmtenetten. Zij maken warmteplannen, wijzen gebieden aan waar collectieve warmte mogelijk is en werken samen met warmtebedrijven en woningcorporaties. Voor bestaande woningen is die samenwerking vaak nodig, omdat niet één huishouden maar een hele straat of buurt tegelijk moet overstappen.

Woningcorporaties hebben daarbij een grote invloed, omdat zij veel huurwoningen beheren. Als een corporatie besluit om complexen aan te sluiten, kan het aantal woningen op een warmtenet snel toenemen. Voor bewoners betekent dat meestal dat de aansluiting als onderdeel van een groter renovatie of verduurzamingstraject wordt aangeboden.

Heb je een koopwoning, dan is het proces anders. Dan telt mee of je huis al is aangesloten, of aansluiting gepland is en wat de gevolgen zijn voor je energierekening en installatie. Op warmtenet op adres kun je nagaan of er op een locatie al een aansluiting bekend is.

Warmtebronnen bepalen hoe aantrekkelijk een net is

Een warmtenet is alleen het distributiesysteem. De duurzaamheid ervan hangt af van de bron die de warmte levert. Die bron kan restwarmte zijn, maar ook geothermie, aquathermie of in sommige gevallen aardgas. Daardoor kun je niet zeggen dat elk warmtenet automatisch duurzaam is.

Juist omdat warmtebronnen verschillen, kunnen warmtenetten op verschillende manieren worden ontwikkeld. In een stad met industrie kan restwarmte beschikbaar zijn. In andere gebieden is aardwarmte kansrijker. Gemeenten en warmtebedrijven kijken daarom naar wat lokaal haalbaar is. Die variatie verklaart mede waarom warmtenetten blijven groeien, maar ook waarom de groei per regio verschilt.

Beleid en wetgeving geven richting

De groei van warmtenetten hangt ook samen met beleid. Nederland wil minder afhankelijk zijn van aardgas, en warmtenetten worden daarin gezien als een van de mogelijke oplossingen. De Warmtewet, die sinds 2014 geldt, beschermt consumenten onder meer met het NMDA-principe, wat staat voor niet meer dan anders. Dat betekent dat het tarief niet hoger mag zijn dan wat een vergelijkbaar huishouden gemiddeld aan gas kwijt zou zijn. De ACM houdt hier toezicht op.

Er wordt ook gewerkt aan een nieuwe wet voor collectieve warmte. Dat is bedoeld als opvolger van de Warmtewet, maar dit wetstraject heeft in de praktijk vertraging opgelopen. De precieze stand van zaken kan veranderen, dus controleer bij twijfel altijd de informatie van de rijksoverheid via wet collectieve warmte of raadpleeg rijksoverheid.nl.

Wat dit betekent voor woningen en bewoners

Voor bewoners kan aansluiting op een warmtenet voordelen en aandachtspunten hebben. Je hoeft geen eigen cv-ketel te onderhouden, maar je hebt wel te maken met vaste infrastructuur en met tarieven die niet vrij door verschillende leveranciers worden aangeboden. Bij een warmtenet heb je namelijk geen leverancierskeuze zoals bij elektriciteit of gas. Je bent in jouw concessiegebied aangesloten op de partij die het net exploiteert en warmte levert.

In Nederland zijn onder meer Eneco, Ennatuurlijk, HVC en Vattenfall Warmte grote spelers op de warmtemarkt. Dat zegt nog niets over de vraag of een specifiek net gunstig is voor jou, want de voorwaarden verschillen per gebied. Ook de kosten voor aansluiting en gebruik kunnen sterk uiteenlopen. Wie meer wil weten over de opbouw van die kosten, kan kijken naar kosten aansluiten warmtenet.

Voor huiseigenaren en huurders is het daarom belangrijk om niet alleen te kijken naar het idee van een warmtenet, maar ook naar de lokale situatie. Is er een bron in de buurt, hoe betrouwbaar is het netwerk, wat zijn de tarieven en hoe is de woning aangesloten? Dat bepaalt in de praktijk vaak meer dan de landelijke discussie.

Waarom de groei niet gelijkmatig verloopt

De uitbreiding van warmtenetten gaat niet overal even snel. Dat komt doordat aanleg kostbaar is, vergunningen tijd kosten en bewoners en gebouweigenaren moeten worden meegenomen in het proces. Ook de beschikbaarheid van een geschikte warmtebron speelt een grote rol. In gebieden zonder duidelijke bron of met verspreide bebouwing is een warmtenet minder snel haalbaar.

Daarnaast is er maatschappelijke discussie over betaalbaarheid, regie en eigendom. Gemeenten en provincies zoeken naar manieren om projecten haalbaar te maken, terwijl bewoners vooral willen weten wat het voor hun maandlasten en woningwaarde betekent. Die combinatie van technische, financiële en bestuurlijke factoren verklaart waarom het aantal woningen op een warmtenet wel groeit, maar niet overal in hetzelfde tempo.

Veelgestelde vragen

Heb je keuzevrijheid als je op een warmtenet zit?

Meestal niet. Binnen een concessiegebied levert de partij die het warmtenet exploiteert ook de warmte. Je kunt dan niet zelf een andere warmteleverancier kiezen, zoals je dat soms wel kunt bij stroom of gas.

Is een warmtenet altijd duurzaam?

Nee. De duurzaamheid hangt af van de warmtebron. Een net met restwarmte of geothermie kan een andere milieu-impact hebben dan een net dat nog op aardgas draait. Kijk daarom altijd naar de bron, niet alleen naar het netwerk zelf.

Waarom sluit niet iedere wijk zich aan op een warmtenet aan?

Dat komt vooral door de kosten, de dichtheid van bebouwing en de beschikbaarheid van een geschikte warmtebron. In compacte wijken kan het goed werken, maar in andere gebieden zijn individuele oplossingen of andere collectieve systemen vaak logischer.